Ondernemen in een veranderende wereld

Verandering biedt ook weer nieuwe kansen

Je kunt beter fouten maken dan helemaal niets doen

Het is een understatement om te zeggen dat het momenteel onrustig is in de wereld. Onrustige periodes zijn vaak gekenmerkt door snelle veranderingen, gedreven door crises zoals klimaatverandering, technologische disrupties en (geo)politieke spanningen. Dit vraagt van ondernemers veerkracht, flexibiliteit en sterk leiderschap om stabiliteit te bewaren en een positieve koers te varen. In het kader van de MKB-deal, die gericht is op het versterken en vernieuwen van het midden- en kleinbedrijf (MKB), waren bijna 75 ondernemers aanwezig bij een inspiratiesessie met het thema: ondernemen in een sterk veranderende wereld. Deze sessie is georganiseerd door de gemeente Eindhoven en WTC/e Brainport, die als partner van de gemeente Eindhoven het kennisprogramma rondom de MKB-deal invult.

Want dat er op dit moment veel op de MKB-ondernemers af komt werd tijdens de bijeenkomst al snel duidelijk toen futurist en trendwatcher Richard van Hooijdonk het podium betrad om zijn publiek mee te nemen in het ondernemen van de toekomst. Een toekomst waarin digitalisering, robotisering en specifieker de opkomst van AI  de toon zal gaan zetten. De vooruitgang in kunstmatige intelligentie verloopt immers in een hoog tempo. Generatieve AI zorgt voor grote veranderingen binnen bedrijven en heeft impact op functies, sectoren, afdelingen en verdienmodellen. Maar de grote vraag is natuurlijk wat de volgende fase brengt en hoe organisaties zich daarop kunnen voorbereiden.

Kunstmatige Intelligentie: De Toekomst van Vakmanschap

Kunstmatige intelligentie (AI) ontwikkelt zich razendsnel en wordt steeds meer een expert in allerlei sectoren en vakgebieden. Of het nu gaat om juridische precisie, medische beslissingen of technische processen: AI spreekt de taal van de professional. We zien al dat sectorspecifieke modellen, ook wel AI-Agents genoemd, helpen bij planning, communicatie en besluitvorming, en ook inhoudelijk ondersteuning bieden. Hoewel AI nu vaak nog een ondersteunende rol speelt, sluit Van Hooijdonk niet uit dat het op termijn mensen kan vervangen. Maar om verwarring te voorkomen: AI vervangt bepaalde functies, niet banen. Werknemers die AI zien als een kans in plaats van een bedreiging, worden de regisseurs van slimme systemen. De focus verschuift van hard werken naar slim samenwerken met technologie. De uitdaging voor organisaties en hun leiders is om te leren hoe ze soepel kunnen samenwerken met deze nieuwe digitale partners.

De Verschuivende Economische en Politieke Werkelijkheid

Deze verschuiving van invloed van medewerker naar specialist met behulp van AI biedt grote kansen, maar roept ook vragen op rondom toezicht en controle. Organisaties en leiders moeten zich voorbereiden op deze veranderingen, waarbij productiviteit stijgt, maar ook nieuwe risico's voor veiligheid en transparantie ontstaan. Met de kracht van moderne AI komen immers ook nieuwe dreigingen, zoals geavanceerde gegenereerde berichten die niet stroken met de werkelijkheid.  Het is voor ondernemers cruciaal om zowel kansen als risico’s te verkennen en veiligheidskaders te ontwikkelen voor een verantwoorde inzet van AI. Een ‘zero-trust’-benadering kan helpen om technologie betrouwbaar te houden en in dienst van de mens. Want dat de opkomst van AI en andere technologische ontwikkelingen het economisch speelveld zullen gaan veranderen daar is van Hooijdonk van overtuigd. Dus er voor wegkijken heeft geen zin. Sterker nog, als je als onderneming relevant wilt blijven en succesvol wilt zijn, is niets doen het slechtste wat je kunt doen. Wie niets doet omdat de urgentie niet wordt gevoeld of omdat de angst om fouten te maken te groot is, gaat onherroepelijk de boot missen. Tot slot had van Hooijdonk nog een tip voor de ‘wijze en grijze ondernemers’ in de zaal: geef de nieuwe generatie medewerkers de ruimte en trek samen met hen op om de toekomst van je organisatie veilig te stellen.

En dan is er natuurlijk nog Trump

Als we het hebben over een snel veranderende wereld, kunnen we Donald J. Trump niet vergeten. De 47e president van de Verenigde Staten heeft met de inval in Iran een nieuw en invloedrijk conflict toegevoegd aan zijn lijst. Dit heeft gevolgen voor de wereldeconomie en dus ook voor de Europese en Nederlandse economie, zoals Stefan Koopman, senior markteconoom van Rabobank, aangaf. Het conflict rond Iran heeft geleid tot een snelle stijging van de energieprijzen. Niet alleen de olie- en gasmarkten worden getroffen; ook de elektriciteitsprijzen stijgen. De verstoring van internationale handelsketens, door onder andere de sluiting van het luchtruim in het Midden-Oosten en de Straat van Hormuz, heeft grote gevolgen. Het conflict in het Midden-Oosten heeft verstrekkende impact op de wereldwijde energieprijzen en de economie als geheel.

Wat is de invloed van zijn beleid?

De prijzen zullen stijgen en de inflatie neemt toe. Ook de rentes op de kapitaalmarkten zullen omhooggaan, wat invloed heeft op de hypotheekrente en andere leningen. Hoe lang deze economische onzekerheid aanhoudt, hangt af van de ontwikkeling van het conflict en wie uiteindelijk het onderspit delft: de VS of Iran, met China en in mindere mate Rusland als bondgenoten. Ongeacht de uitkomst is het cruciaal dat zowel overheden als bedrijven in Europa, en specifiek in Nederland, zich voorbereiden op deze fluctuaties. Dit helpt niet alleen om de impact te minimaliseren, maar zorgt er ook voor dat we als Europa sterker uit de situatie komen. Een sterk Europa, zowel economisch als financieel en op defensiegebied, is essentieel om niet de speelbal te worden van grootmachten als de VS, China en in mindere mate Rusland.

Wat kun je als ondernemer zelf doen

Op de vraag uit de zaal wat ondernemers zelf kunnen doen in deze onzekere tijden, gaf Koopman het volgende antwoord: Zorg dat je weerbaarder wordt. Houd je kosten en liquiditeitsbehoefte goed in de gaten, vooral in sectoren waar prijzen snel stijgen. Inkopers kunnen overwegen om nu een meerjarig energiecontract af te sluiten om zich te beschermen tegen langdurige geopolitieke spanningen. Dit geldt ook voor de inkoop van energie-intensieve materialen en producten, zoals bouwmaterialen, metalen en kunststof verpakkingen. Overweeg om het Just-in-time-principe te vervangen door Just-in-case, zodat je sneller en beter kunt inspelen op een onrustige markt.

Afsluiting aan tafel

Geïnspireerd door de sprekers en met hun boodschappen in het achterhoofd was het vervolgens aan de ondernemers aan tafel, om met elkaar in gesprek te gaan aan de hand van een aantal ondernemersvraagstukken. En juist daar bleek hoe veerkrachtig de ondernemers in de Brainport Regio zijn. Conclusie: veranderingen bieden ook altijd kansen. Groei hoeft niet per definitie te beteken dat je omzet stijgt en winst toeneemt. Continuering is in onzekere tijden ook een vorm van groei. Versterk je organisatie en verbeter je bedrijfsprocessen, het maakt je minder kwetsbaar. Het maakt je als bedrijf weerbaarder tijdens de volgende crisis die, hoe vervelend het ook is, ongetwijfeld zal komen.